W przypadku wyst\u0105pienia zachowa\u0144 agresywnych i przemocy w szkole istnieje konieczno\u015b\u0107 wykorzystania r\u00f3\u017cnorodnych form oddzia\u0142ywania.\u00a0 Szereg z nich proponuje Jakub Ko\u0142odziejczyk, w swojej ksi\u0105\u017cce \u201eAgresja i przemoc w szkole. Konstruowanie programu przeciwdzia\u0142ania agresji i przemocy w szkole\u201d. Przedstawia\u00a0 on mi\u0119dzy innymi scenariusze\u00a0 indywidualnych rozm\u00f3w z agresorem i ofiar\u0105 oraz z ca\u0142\u0105 klas\u0105, kt\u00f3re maj\u0105 na celu samodzielne poszukiwanie przez nich akceptowanego spo\u0142ecznie sposobu rozwi\u0105zania sytuacji. Ponadto autor przedstawi\u0142 opracowany przez siebie cykl zaj\u0119\u0107 edukacyjnych w klasach, po\u015bwi\u0119conych przeciwdzia\u0142aniu agresji i przemocy.<\/p>\n
W tym miejscu przedstawione zostan\u0105, opisane przez Jakuba Ko\u0142odziejczyka,\u00a0 dwie metody pracy z ofiar\u0105, sprawc\u0105\/sprawcami przemocy oraz obserwatorami.<\/p>\n
\u201eMetoda wsp\u00f3lnej sprawy\u201d<\/strong><\/p>\n opracowana przez Anatola Pikasa, szwedzkiego psychologa z Uniwersytetu w Uppsali.<\/p>\n Zaczynamy od stwierdzenia faktu, \u017ce uczniowi X dzieje si\u0119 krzywda.<\/p>\n S\u0105 trzy poziomy interwencji:<\/p>\n Czasami trzeba powt\u00f3rzy\u0107 pkt III<\/p>\n Przerwy mi\u0119dzy spotkaniami s\u0105 nie d\u0142u\u017csze ni\u017c 2 tygodnie.<\/p>\n Poziom I<\/strong><\/p>\n Ad. I. Rozmowy zaczynamy od przyw\u00f3dcy, potem sprawcy, na ko\u0144cu- ofiara.<\/p>\n Przed rozmowami nale\u017cy zebra\u0107 informacje o zaj\u015bciach, w tym o ofierze (np. czy jest \u00a0prowokacyjna?)<\/p>\n Pierwsze rozmowy odbywaj\u0105 si\u0119 z ka\u017cd\u0105 osob\u0105 po kolei. Nale\u017cy zadba\u0107 o to, \u017ceby uczniowie nie mieli mo\u017cliwo\u015bci razem komentowa\u0107 jej tre\u015bci (np. jedna osoba po drugiej, w trakcie lekcji).<\/p>\n Wa\u017cne jest zapewnienie osobnego, spokojnego miejsca. Obie osoby siedz\u0105. Gdy nauczyciel jest bardzo z\u0142y na uczni\u00f3w, musi odczeka\u0107. Wa\u017cne jest zachowanie spokoju i neutralno\u015bci.<\/p>\n Rozmowy i spotkania na w\/w trzech poziomach musi prowadzi\u0107 ta sama osoba.<\/p>\n Skrypt do rozmowy z uczniami stosuj\u0105cymi przemoc<\/strong><\/p>\n Wskaz\u00f3wki: s\u0142uchamy tego, co m\u00f3wi ucze\u0144, nie przerywamy, \u00a0stosujemy aktywne s\u0142uchanie, parafrazowanie.<\/p>\n Zadajemy niewiele pyta\u0144.<\/p>\n Nie komentujemy, gdy ucze\u0144 usprawiedliwia swoje zachowanie.<\/p>\n Pracujemy w kierunku zrozumienia przez ucznia, \u017ce X-owi \u017ale si\u0119 dzieje w szkole.<\/p>\n M\u00f3wimy to stanowczo i z naciskiem.<\/p>\n Do tej pory ucze\u0144 powinien si\u0119 z tym zgodzi\u0107.<\/p>\n Przechodzimy szybko dalej, m\u00f3wi\u0105c:<\/p>\n Wskaz\u00f3wki:<\/p>\n Czekamy, jakie rozwi\u0105zanie ucze\u0144 wymy\u015bli.<\/p>\n Zach\u0119camy do wymy\u015blenia czegokolwiek.\u00a0 Generalnie chwalimy za wszelkie pr\u00f3by znalezienia rozwi\u0105za\u0144. Podkre\u015blamy, \u017ce chodzi tylko o to by zmieni\u0107 istniej\u0105c\u0105 sytuacj\u0119.<\/p>\n Gdy pojawi si\u0119 dobry pomys\u0142, przechodzimy do kolejnego etapu.<\/p>\n Powtarzamy ten skrypt z ka\u017cdym z uczni\u00f3w, po kolei.<\/p>\n Gdy rozmowa nie przynosi po\u017c\u0105danych efekt\u00f3w, przerywamy j\u0105. \u201eW porz\u0105dku. Na dzisiaj dosy\u0107. Zobaczymy si\u0119\u2026( dzie\u0144 i godzina), lub \u2013 zapraszam na\u2026.\u201d.<\/p>\n Problemy pojawiaj\u0105ce si\u0119 w czasie rozm\u00f3w.<\/p>\n 1. Ucze\u0144 zaprzecza, \u017ce X-owi \u017ale si\u0119 dzieje.<\/p>\n M\u00f3wimy, \u017ce wiemy, co widzieli\u015bmy (bez powo\u0142ywania si\u0119 na zeznania ofiary), i \u017ce wed\u0142ug nas, \u017ale si\u0119 dzieje i nie zgadzamy si\u0119 na to.<\/p>\n 2. Brak pomys\u0142\u00f3w na rozwi\u0105zanie sytuacji.<\/p>\n Czekamy w ciszy, potem mo\u017cemy co\u015b zasugerowa\u0107, zawsze mo\u017cna zapyta\u0107- \u201eCo Ty na to?- mo\u017ce masz lepszy pomys\u0142\u201d?, mo\u017cna wcze\u015bniej zapyta\u0107: \u201eMam pewien pomys\u0142, czy chcesz go us\u0142ysze\u0107?\u201d.<\/p>\n 3. Ucze\u0144 nie chce nic m\u00f3wi\u0107, milczy.<\/p>\n Czekamy w ciszy, a\u017c zacznie. Je\u015bli po kilku minutach nic nie m\u00f3wi, to odsy\u0142amy go do klasy. \u201eWr\u00f3\u0107 do klasy, spotkamy si\u0119 \u2013 \u2026dzie\u0144 i godzina.\u201d I tak, ewentualnie, par\u0119 razy.<\/p>\n 4. Ucze\u0144 podaje rozwi\u0105zanie niedobre naszym zdaniem.<\/p>\n Nie odrzucamy go od razu. Raczej pytamy- \u201eczy wtedy nie by\u0142oby jednak\u2026 (tu podajemy nasz\u0105 w\u0105tpliwo\u015b\u0107) itp. Je\u015bli ucze\u0144 upiera si\u0119 przy rozwi\u0105zaniu i nie jest ono destrukcyjne dla pokrzywdzonego ucznia, raczej pozwalamy na nie i zgadzamy si\u0119. Po tygodniu- \u201e jak by\u0142o\u201d?<\/p>\n 5. Obwinianie ofiary za jej prowokuj\u0105ce zachowania.<\/p>\n Nie zaprzeczamy uczuciom sprawc\u00f3w, nawet, gdy s\u0105 wyra\u017anie negatywne. Podkre\u015blamy stale, \u017ce ofiara \u017ale si\u0119 czuje w szkole, a zadaniem nauczyciela jest nie dopuszcza\u0107 do tego (i jest to zasada dotycz\u0105ca wszystkich), niezale\u017cnie od tego, kto jest winien. \u201eMy\u015bl\u0119 raczej, co ty m\u00f3g\u0142by\u015b zrobi\u0107, niezale\u017cnie od tego, co zrobi\u0142 X\u201d.\u00a0<\/strong><\/p>\n Skrypt do rozmowy z ofiar\u0105 przemocy.<\/strong>\u00a0<\/u><\/p>\n Wa\u017cne jest by rozezna\u0107 si\u0119, czy ofiara jest \u201eklasyczna\u201d, czy prowokuj\u0105ca.<\/p>\n Ofiara \u201e klasyczna\u201d to cz\u0119sto dzieci,\u00a0 kt\u00f3re nie potrafi\u0105 radzi\u0107 sobie w sytuacjach spo\u0142ecznych, nadmiernie wra\u017cliwe, zbyt powa\u017cne, z nadopieku\u0144czymi rodzicami, itp.<\/p>\n Gdy ofiara prowokuje to nale\u017cy poprosi\u0107 ucznia:<\/p>\n \u201eOpowiedz mi wi\u0119cej o tym, co si\u0119 dzieje, jak to si\u0119 wszystko zacz\u0119\u0142o? Nast\u0119pnie zwracamy uwag\u0119 na rol\u0119 samej ofiary i dopiero potem przechodzimy do punktu 2-4.<\/p>\n Og\u00f3lnie sama rozmowa na pierwszym etapie, to sprowokowanie uczestnik\u00f3w zaj\u015bcia, do wymy\u015blenia sposob\u00f3w zapobiegania takim sytuacjom, bez obwiniania kogokolwiek. Od ka\u017cdego rozm\u00f3wcy odbieramy zgod\u0119\/obietnic\u0119 zastosowania swojego pomys\u0142u na zmian\u0119 sytuacji i zastosowanie jej przez nast\u0119pny tydzie\u0144.<\/p>\n Poziom II<\/strong><\/p>\n Po up\u0142ywie 1- 2 tygodni, nauczyciel sprawdza, w ponownych rozmowach, jak uczniowie radz\u0105 sobie z realizacj\u0105 postanowie\u0144 z poprzednich spotka\u0144. Nawet, je\u015bli nie realizuj\u0105 dok\u0142adnie tego, co postanowili, ale ofiara jest bezpieczna, to jest ju\u017c pewien sukces.<\/p>\n Proponujemy jeszcze jedno spotkanie kontrolne, za nast\u0119pne 1-2 tygodnie. Je\u015bli zachowania przemocowe powtarzaj\u0105 si\u0119, powtarzamy rozmowy z I etapu i przed\u0142u\u017camy kontrakt o kolejne 1-2 tygodnie.<\/p>\n Poziom III<\/strong><\/p>\n Organizujemy spotkania grupowe, kt\u00f3re \u00a0s\u0142u\u017c\u0105 utrwaleniu i przed\u0142u\u017ceniu procesu zmiany i ustaleniu wsp\u00f3lnej zgody na zmiany\u00a0 agresywnych zachowa\u0144. Najpierw organizujemy kr\u00f3tkie spotkania z ofiar\u0105 (ofiarami), by ustali\u0107 z nimi jakie\u015b pozytywne obserwacje nt. zachowania agresor\u00f3w.<\/p>\n Przygotowujemy w\u00a0 sali- kr\u0105g. \u201e Ofiara\u201d siada przy drzwiach, przy nauczycielu.<\/p>\n Po kolei-chwalimy uczni\u00f3w, zauwa\u017camy kiedy i jak dobrze sobie radzili.<\/p>\n Prosimy o propozycje, jak utrzyma\u0107 na d\u0142u\u017cej ten stan rzeczy.<\/p>\n Szukamy te\u017c pomys\u0142\u00f3w jak maj\u0105 si\u0119 zachowa\u0107 uczniowie, gdyby zn\u00f3w kto\u015b zacz\u0105\u0142 by\u0107 agresywny.<\/p>\n Przedstawiamy kr\u00f3tko, ide\u0119 tolerancji, kt\u00f3r\u0105 chcemy rozpowszechnia\u0107.<\/p>\n Mo\u017cemy\u00a0 (ale niekoniecznie) zaproponowa\u0107 nast\u0119pne spotkanie za ok. 6 tygodni, \u017ceby sprawdzi\u0107 co si\u0119 dzieje.<\/p>\n Nawet je\u017celi kolejne spotkanie nie odb\u0119dzie si\u0119, sprawdzamy sytuacj\u0119 w klasie.<\/p>\n O podj\u0119tych dzia\u0142aniach mo\u017cna informowa\u0107 rodzic\u00f3w.<\/p>\n Metoda \u201e Bez obwiniania\u201d<\/strong><\/p>\n opracowana w 1992 r. przez B. Maines i G. Robinsona.<\/p>\n Jest podobna do Metody \u201e Wsp\u00f3lnej sprawy\u201d.<\/p>\n Pod kierunkiem nauczyciela, uczniowie poszukuj\u0105 rozwi\u0105za\u0144 problemu przemocy w klasie.<\/p>\n Krok I<\/strong><\/p>\n To rozmowa z ofiar\u0105 przemocy na temat sposobu, okoliczno\u015bci dokuczania.<\/p>\n \u201eW jaki spos\u00f3b koledzy Ci dokuczaj\u0105?\u201d. Nie dopytujemy zbytnio o szczeg\u00f3\u0142y, niech ofiara opowiada to, co chce.<\/p>\n Nie wyra\u017camy swoich opinii, czy ocen, nie szukamy przyczyn w ofierze- \u201eCo zrobi\u0142e\u015b?\u201d, ani w sprawcach. Informujemy, \u017ce postaramy si\u0119 pom\u00f3c, poprzez stworzenie zespo\u0142u uczni\u00f3w, kt\u00f3rzy pomog\u0105 rozwi\u0105za\u0107 problem bez, (na tym etapie) wyci\u0105gania innych konsekwencji wobec sprawc\u00f3w.\u00a0<\/strong><\/p>\n Krok II<\/strong><\/p>\n Organizujemy zesp\u00f3\u0142 uczni\u00f3w, z\u0142o\u017cony z 6-8 os\u00f3b, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych znajd\u0105 si\u0119 przyjaciele\/koledzy ofiary, \u015bwiadkowie i agresorzy (minimum jeden).<\/p>\n Pokrzywdzony ucze\u0144 nie uczestniczy w spotkaniu. Na pocz\u0105tku uczestnicy nie znaj\u0105 jego celu.\u00a0 W razie obaw, mo\u017cna da\u0107 gwarancje, \u017ce uczestnictwo w grupie, nikogo na nic nie narazi.<\/p>\n O celu spotkania\u00a0 informujemy po zebraniu si\u0119 wszystkich uczestnik\u00f3w.<\/p>\n \u201e Ucze\u0144 X, \u017ale si\u0119 czuje w szkole\u201d. Podkre\u015blamy,\u00a0 \u017ce zostali wybrani, jako zesp\u00f3\u0142, kt\u00f3ry ma wymy\u015ble\u0107, jak mu pom\u00f3c. Nie pozwalamy na komentarze, docinki, odwo\u0142ywanie si\u0119 do przesz\u0142o\u015bci.\u00a0<\/strong><\/p>\n Krok III<\/strong><\/p>\n Pytamy uczestnik\u00f3w\u201d: \u201eCzy kto\u015b z Was, czu\u0142 si\u0119 kiedy\u015b nieszcz\u0119\u015bliwy w szkole, dlatego, \u017ce mu dokuczano?\u201d<\/p>\n Dopuszczamy mo\u017cliwo\u015b\u0107 opowiedzenia o tego rodzaju do\u015bwiadczeniu w trzeciej \u00a0osobie. Koncentrujemy si\u0119 na uczuciach, jakich doznawali uczniowie. Staramy si\u0119 wzbudza\u0107 empati\u0119.<\/p>\n Podkre\u015blamy, \u017ce X musi si\u0119 czu\u0107 podobnie.\u00a0<\/strong><\/p>\n Krok IV<\/strong><\/p>\n Stwierdzamy, \u017ce w szkole nikt nie powinien czu\u0107 si\u0119 \u017ale. Takiej zasady chcemy tu pilnowa\u0107. Nie pozwalamy na oceny dogadywanie, kto, kiedy, komu dokucza\u0142. Chcemy rozwi\u0105za\u0107 problem.\u00a0<\/strong><\/p>\n Krok V<\/strong><\/p>\n Pro\u015bba o propozycje, ze strony cz\u0142onk\u00f3w zespo\u0142u, jak mo\u017cna zaradzi\u0107 temu problemowi.<\/p>\n Generalnie, zbieramy jak najwi\u0119cej pomys\u0142\u00f3w. Nie krytykujemy, ewentualnie,\u00a0 dopytujemy. Nie akceptujemy tylko, pomys\u0142\u00f3w zwi\u0105zanych z przemoc\u0105. Nale\u017cy\u00a0 pom\u00f3c uczniom w poszukiwaniu pomys\u0142\u00f3w i stworzeniu planu pomocy. Np.: \u201e Y\u201d zrobi to, a kto\u015b inny tamto, kolejni uczniowie b\u0119d\u0105 uwa\u017ca\u0107 na\u2026 itp.\u201d.<\/p>\n Plan musi zaakceptowa\u0107 ca\u0142a grupa.<\/p>\n Krok VI<\/strong><\/p>\n Dzi\u0119kujemy grupie za przygotowanie planu. Umawiamy nast\u0119pne spotkanie za tydzie\u0144, by sprawdzi\u0107 efekty dzia\u0142a\u0144 uczni\u00f3w.<\/p>\n Krok VII <\/strong><\/p>\n W mi\u0119dzyczasie (po spotkaniu zespo\u0142u) rozmawiamy z ofiar\u0105, wspieraj\u0105c j\u0105 i zach\u0119caj\u0105c do zauwa\u017cenia i docenienia stara\u0144 koleg\u00f3w.<\/p>\n W czasie nast\u0119pnego spotkania zbieramy opinie nt. realizacji planu pomocy, chwalimy, wspieramy, dzi\u0119kujemy, ewentualnie dyskutujemy weryfikacj\u0119 pomys\u0142u.<\/p>\n Nast\u0119pnie spotykamy si\u0119 jeszcze raz w zespole i potem, ju\u017c tylko indywidualnie, wspieramy dzia\u0142ania pojedynczych os\u00f3b. Mo\u017cna- o ile uznamy, \u017ce mo\u017ce to mie\u0107 pozytywny wp\u0142yw- nagrodzi\u0107 uczni\u00f3w, kt\u00f3rzy si\u0119 zaanga\u017cowali w ca\u0142y proces poprzez wr\u0119czenie im certyfikat\u00f3w, list\u00f3w pochwalnych do rodzic\u00f3w, przygotowanie jaki\u015b przyjemno\u015bci dla grupy itp.<\/p>\n Po ka\u017cdym spotkaniu, dobrze jest poinformowa\u0107 o podj\u0119tych dzia\u0142aniach rodzic\u00f3w ofiary, dopyta\u0107 ich\u00a0 o efekty i samopoczucie ich dziecka.<\/p>\n Wa\u017cne jest budowanie systemu wsparci i ochrony dla ofiar oraz czasami uruchomienie pomocy specjalist\u00f3w- treningi asertywno\u015bci i umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142ecznych, praca z rodzicami.<\/p>\n Opracowa\u0142a Marta Babik-Kr\u00f3likowska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W przypadku wyst\u0105pienia zachowa\u0144 agresywnych i przemocy w szkole istnieje konieczno\u015b\u0107 wykorzystania r\u00f3\u017cnorodnych form oddzia\u0142ywania.\u00a0 Szereg z nich proponuje Jakub Ko\u0142odziejczyk, w swojej ksi\u0105\u017cce \u201eAgresja i przemoc w szkole. Konstruowanie programu przeciwdzia\u0142ania agresji i przemocy w szkole\u201d. Przedstawia\u00a0 on mi\u0119dzy innymi scenariusze\u00a0 indywidualnych rozm\u00f3w z agresorem i ofiar\u0105 oraz z ca\u0142\u0105 klas\u0105, kt\u00f3re maj\u0105 na celu samodzielne poszukiwanie przez nich […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-1266","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly"],"yoast_head":"\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n